درباره‌ی نوشتنِ مُرور تئاتر

اشاره:

تئاتر آینه‌‌ی جامعه است و نوشتن درباره‌ی تئاتر آینه‌ی آن. آینه‌ای که به نسبت نزدیکی یا دوری از اجراها، ابعاد متفاوتی از آن را بازتاب می‌دهد. رسانه‌های متفاوتی درباره‌ی تئاتر می‌نویسند: نقدها، مُرورها، جُستارها و تحلیل‌هایی که هرکدام باشیوه‌ای منحصربه‌فرد، وُجوهی نامکشوف از تئاتر را برای مخاطبان، آشکار می‌کنند. مرز میان شیوه‌های گوناگون نوشتن، گاه ظریف‌ و پنهان، و گاه روشن و آشکار است. برخی از شیوه‌ها به زیرمتن‌ها نظر دارد و برخی دیگر به خود متن نمایش خیره‌اند. رسانه‌ها نیز به‌فراخور از استراتژی‌های یکسان، و تاکتیک‌های گسترده استفاده می‌کنند؛ و نیز، بسته به مخاطب، زبان متفاوتی را برمی‌گزینند. هرکدام از این شیوه‌ها اما، با هر رویکردی، تنها یک هدف دارند: نوشتن از تئاتر. نوشتن از این‌که «تمام دنیا صحنه‌ی نمایش است، و تمامی مردان و زنان تنها بازیگران آن‌اند»*.

مجموعه متن‌های پیش رو، سعی بر این دارد که چیستی «مُرور» و تفاوت و تمایز آن را با سایر انواع دیگر نوشتارهای درباره‌ی تئاتر مانند نقد و جستار و ... بررسی و شناسایی کند. ـ انتگره

* ویلیام شکسپیر

 

 انواع مختلف نگارش درباره‌ی تئاتر:

  • مرورهای آکادمیک و دانشگاهی
  • مرور اجرا برای رسانه‌های آنلاین و مطبوعات
  • متون تحلیل شخصیت و صحنه
  • جستارها و مقالات پژوهشی
  • متون راهنمای دراماتورژیک

 

راهنمای نوشتن یک مُرور اِجرا برای رسانه‌های آنلاین

 مرور باید حاوی اطلاعات کافی برای مخاطبانش باشد، یعنی کسانی که پیش از دیدن یک اجرا قرار است اطلاعاتی درباره‌ي آن کسب کنند. برای نوشتن یک مرور خوب باید مراحل زیر طی شود:

  • قبل از دیدن اجرا، نمایشنامه را بخوانید (اگر نمایشنامه منتشر شده است) و درباره‌ی نویسنده هرچه می‌توانید اطلاعات جمع‌آوری کنید.
  • نقدهای تحلیلی و برداشت‌های مختلفی که از نمایش شده را بخوانید تا با فرم، سبک، درون‌مایه‌های اصلی و پیام نمایش آشنا شوید. همچنین خواندن مطالبی درباره تاریخچه‌ی کمپانی تئاتر هم می‌تواند مفید باشد.
  • پس از حضور در محل اجرا، برنامه را بخوانید‌ و از محتویاتی که در لابی به نمایش گذاشته شده و ممکن است برخی از آنها درباره‌ی اجرا باشند (اگر موجود بود) یادداشت‌برداری کنید.
  • قبل از شروع اجرا، درباره‌ی سالن و سازمانی که صاحب نمایشخانه است یادداشت‌برداری کنید.
  • فوراً برداشت اولیه‌ی خودتان را درباره‌ی اجرا بنویسید (اگر ممکن است این کار را در طول اجرا انجام دهید و اگر امکانش نیست بلافاصله پس از تمام شدن نمایش. به هرحال نوشتن آن را به روز بعد موکول نکنید.)
  • یادداشت‌های خود را نظم بدهید و رئوس کلی مطلب‌تان را بنویسید.

 گام نخست:

 پیش از هر چیز، لازم است که بدانیم تمرکز چنین متنی (مُرورِ اجرا) باید روی محصول تولیدشده باشد نه محتوای نمایشنامه، فرم یا پیشینه‌ی تاریخی آن. مرور باید شرح دهد که عناصرِ محصولِ نهایی (از جمله کارگردانی، طراحی، بازی‌ها) تا چه اندازه و به چه ترتیب در انتقال مفهوم مورد نظر کارگردان موفق عمل کرده‌اند. همان مفهومی که می‌توان گفت ایده‌ی خلاقانه‌ی مرکزی یا به نوعی تفسیر کارگردان از نمایشنامه و همچنین وحدت‌بخشِ تمام جنبه‌های تولید است. به طور کلی، یک مرور شامل عناصری است که در ادامه برشمرده می‌شوند. این عناصر را می‌توان به شکل‌های مختلف طبقه‌بندی کرد اما شکلی که اینجا ارائه شده یکی از معمول‌ترین اشکال طبقه‌بندی آن‌هاست.

  1. اطلاعات کلی: این بخش باید شامل این موارد باشد: نام اثر (نمایش، نمایش موزیکال، پرفورمنس)، نام نویسنده (یا مترجم)، نام کارگردان، نام سالن اجرا (یا نام کمپانی تئاتری که صاحب اجراست) و تاریخ اجرا.
  2. مقدمه: در این بخش خلاصه‌ی کوتاهی از پلات نمایشنامه و تِم‌های اصلی آن (یا اگر نمایشنامه مشهور باشد معرفیِ کوتاهی از همان اجرای خاص) بیان می‌شود.
  3. رویکرد کارگردانی: در این بخش باید شرح داده شود که کارگردان چگونه درون‌مایه‌های اصلی اثر را مدنظر قرار داده و آنها را به نمایش گذاشته است. آیا انتخاب‌های موفقی داشته و توانسته تأثیر مد نظرِ گروه را روی مخاطب بگذارد؟
  4. فضا/ سالن: حتماً باید سالن را مد نظر قرار داد. چه فضایی برای صحنه تدارک دیده شده است؟ آیا انتخاب این فضا با اثر متناسب است؟ آیا کارکرد خاص و متفاوتی برای آن وجود دارد؟ آیا به لحاظ بصری آن‌گونه هست که مخاطب را با اجرا درگیر کند؟
  5. بازی‌ها: به بازی‌ها توجه کنید. آیا بازی‌ها از نوع خاصی هستند؟ (مثلاً رئالیستی، تصنعی، وابسته به حرکات فیزیکی یا کلام و ...)
  6. طراحی: کیفیت صحنه، طراحی لباس‌، نور و صدا را شرح دهید. و اینکه عناصر اصلی طراحی چه کمکی به انتقال مفهوم اثر تولیدی می‌کند.
  7. نتیجه‌گیری: نظر نهایی خودتان را درباره اثری که دیده‌اید و معنای آن بیان کنید. و این‌که آیا اثر کمکی به فهم بهتر زندگی می‌کند یا خیر.

    مترجم: انیسا رئوفی

ارسال دیدگاه


خوراک آر‌اس‌اس دیدگاه‌های این صفحه خوراک آر‌اس‌اس تمامی دیدگاه‌ها