مرور نمایش «آئورا»؛ کارگردان: محمد مجد طاهری

هاله‌ای که مدام می‌شکند نویسنده: مهسا شیدانی

photo 2019 05 08 09 52 48
رای منتقد: 1.5

از زمان جای گرفتن بر روی صندلی‌ تا هنگامی که نور عمومی گرفته ‌شود، یکی از کاراکترها – که در طول نمایش متوجه می‌شویم تیرزیاس است – بی‌وقفه و به زبان اشاره با مخاطب صحبت می‌کند. از حالت صورت او و حرکاتش متوجه می‌شویم که او قصد دارد به ما هشداری دهد. این قطعه‌ی آغازین که از زمان نمایشی خود بیرون می‌افتد و به لحظه‌ی حال، و به زمان واقعی پیوند می‌خورد، معنای درستی نمی‌یابد، اما با توجه به آنچه در ادامه‌ی این مرور خواهد آمد، شاید مخاطب بتواند در طول نمایش و به تدریج برای آن معنایی بسازد.

«آئورا» نمایشی برگرفته از سه‌گانه‌ی سوفوکل است. درواقع، «آئورا» این سه‌گانه را در هم تنیده است و به مجموعه‌ای واحد بدل کرده است. آن‌چه به تبع درهم تنیدگی سه نمایشنامه مورد تاکید قرار می‌گیرد، تاریخ است؛ تاریخ رسمی، تاریخ قدرت، تاریخ نادیده گرفتن حاشیه. این تاریخ رسمی، که سوفوکل در نمایشنامه‌هایش به آن وجه نمایشی می‌دهد، کاراکترهایی «برتر از مردم معمولی دارد»؛ لایوس، ادیپ، یوکاست، آنتی‌گون، کرئون. درفرم این نمایش تمام کاراکترها بدل به «یک» می‌شوند. یعنی مخاطب بیشتر اوقات در همهمه‌ی تن‌هایی که به یکدیگر پیچ و تاب می‌خورند و کلماتی که در برخورد با یکدیگر تبدیل به آوایی واحد می‌شوند حل می‌شود. درواقع، ایده‌ی تنِ واحد، آن ‌چیزی است که مخاطب مداوما با آن رودررو می‌شود. البته درک این ایده از جانب مخاطب به آگاهی پیشینی از نمایشنامه منوط شده است و اگر مخاطبی با سوفوکل آشنایی نداشته باشد، احتمالا در درک دلیل تمام آنچه بر صحنه رخ می‌دهد ناتوان است.

اگر به جمله‌ای که در اواخر نمایش آنتی‌گون به زبان می‌راند رجوع کنیم، همین سیاست کلی نمایش را خواهیم یافت. در میان رقص پرشور بدن، آنتی‌گون بانگ برمی‌آورد که «در آغوش کشم نور را، عشق را، موسیقی را، خانواده را.» در آغوش کشیدن، که ایده‌ی تن واحد نیز از همین هدف برآمده است، در نمود بصری، بسیار به موسیقی متکی می‌شود. نکته‌ی جالب استفاده از آوازهای فولکلور است. اما باید پرسید تا چه میزانی می‌توان آوازهای فولکلور را با این فرم اجرایی و سیاست آن و به خصوص با سه‌گانه‌ی سوفوکل مرتبط دانست. مخاطب احتمالا جوابی برای این پرسش نمی‌یابد. به نظر می‌رسد که زیبایی بصری تنِ واحد بیشتر مدنظر بوده است تا مرتبط کردن آن به ایده‌هایی که خود نمایش مدام مطرح می‌کند و رها می‌کند. ایده‌هایی چون تاریخ رسمی/تاریخ حاشیه، زنانگی/مردانگی، خدایان/مردم، بدن/صدا. درواقع چنین ایده‌هایی که مشخصا از متن سوفوکل برمی‌خیزند جای درستی در نمایش نمی‌یابند، به ضرورت تنِ واحد شدن کاراکترها گاهی نمود می‌یابند و سپس محو می‌شوند و به درستی در طول نمایش جا نمی‌افتند.

به تیرزیاسِ زبانْ بریده در ابتدای نمایش بازگردیم. حالا متوجه تلاش او برای هشدار دادن می‌شویم. گویی دیدن آنچه قرار است ببینیم – دیدن این تن واحدِ آلوده به پدرکشی و قتل و زنا- به ضرر ما است. اما اگر این‌گونه به تیرزیاس نگاه کنیم سوالی دیگر گریبانمان را خواهد گرفت: اگر به متن سوفوکل توجه کنیم و به رابطه‌ی مای مخاطب با آن (رابطه‌ی مردم با کاراکترهای برتر از ایشان یا رابطه‌ی تفسیر این متن از یونان باستان با دوران معاصر)، پس دیدن آنچه قرار است ببینیم – و از پیش از آن آگاهیم - چه ضرری به مخاطب خواهد رساند؟ درواقع تمام آنچه از اکت آغازین تیرزیاس درخواهیم یافت را این چنین به یک بازیگوشی از جانب کارگردان تقلیل خواهیم داد و می‌توانیم وجود آن را زائد به شمار آوریم.

متاسفانه «آئورا» مدهوش ایده‌ی خود می‌شود و در تلاش برای به صحنه آوردن این ایده، عناصری مهم همچون متن سوفوکل را قربانی می‌کند. این موضوع را می‌توان به مثابه شکست برای نمایشی که دراماتورژی جدیدی از سه‌گانه‌ی سوفوکل ارائه می‌دهد، تلقی کرد.

ارسال دیدگاه


دیدگاه‌ها


  • generic cialis 20 روز پیش ( ساعت 6 : 41)

    Propecia Regrow Further Hair SibePype https://bbuycialisss.com/# - real cialis no generic Uplind Dilantin Without A Prescription edinetly <a href=https://bbuycialisss.com/#>generic cialis for sale</a> logWrawl Buy Amoxicillin Spain

  • bespali 41 روز پیش ( ساعت 3 : 1)

    Cialis Comparateur De Prix https://cheapcialisll.com/ - order cialis online Peut On Avoir Du Viagra Sans Ordonnance <a href=https://cheapcialisll.com/#>Cialis</a> FarmРіСћcia Italiana Q Vende Cytotec

خوراک آر‌اس‌اس دیدگاه‌های این صفحه خوراک آر‌اس‌اس تمامی دیدگاه‌ها