مرور اجرای «خرس و خواستگاری»؛ کارگردان: حسن معجونی

اوشونه شی* نویسنده: میثاق نعمت گرگانی

kherskh
رای منتقد: 2

درون‌مایه‌های همیشگی کمدی‌های تک‌پرده‌ای چخوف پابرجا هستند: دهقان‌ها، ملک و زمین، گذار سریع بین خشم و عشق، تغییر سریع شخصیت‌ها و ... آنچه که تغییر کرده است، اجرای هر دو متن به گویش گیلکی است و طبیعتاً استفاده از گویش و لهجه گیلکی تنها متن‌ها را تغییر نمی‌دهد، بلکه فرامتنی‌ها نو می‌آفریند.

گذار از جر و بحث بر سر پول، بدهی و ملک به ابراز عشق و برعکس، محور هر دو متن و به تبع آن هر دو بخش اجرا است. بر بالای دیواری که فضای درونی و بیرونی صحنه‌ی ساده‌ی اجرا را جدا می‌کند، متن فارسی دیالوگ‌های شخصیت‌ها نمایش داده می‌شود. میزان ارجاعات و بازی‌های زبانی گویش گیلکی – از ترانه‌ها و ضرب‌المثل‌ها گرفته تا ادبیات مصطلحِ زیست روزمره - در اجرا چنان غنی و مکرر است که مخاطب آشنا و مسلط به گویش گیلکی و مخاطب ناآشنا دو اجرای متفاوت را تجربه می‌کنند. خوشبختانه اجرا هم غنا و غلظت گویش و برگردانِ سنجیده و شوخش را فدای ارتباط کلامی ساده و مطمئن نمی‌کند.

در اجرای «خرس»، متن هجوآمیز چخوف تا حدود زیادی بدل به یک کمدی نو** شده است که گاه جهان مولیر را تداعی می‌کند و گاه فراتر از یک فارس کلیشه‌ای و تکرار نمی‌رود و چه از نظر ریتم و چه روابط بین شخصیت‌ها از اجرای «خواستگاری» ضعیف‌تر است.

در اجرای خواستگاری ولی هم ایده‌ی مشاجره بر سر زمین و ملک بر رو خطه جغرافیایی شخصیت‌ها نشسته است و هم ساده‌سازی و تیپ‌سازی در آن زمینه‌ای می‌شود برای خلق یک انرژی بومی و محلی و تبلور میلی که میان جنسیت‌ها در گردش است. این‌جا زمین صرفاً یک موضوع نیست، بلکه بدل به شخصیتی در اجرا شده است که مدام بر روابط سایه می‌افکند. نشانی از سرمایه و قدرت که در تلاقی با بازی میل و جنسیت قرار می‌گیرد. همان قدر شاهد چالش و اصطکاک پدر و دختر و خواستگار هستیم که زمین و میل در تقاطع هم قرار می‌گیرند. نزاع بر سر مرزهای زمین جای خود را به حدود این میل می‌دهد. هر دوی این مرزبندی‌ها با مفهوم خانواده گره می‌خورند. ملک و زمین و میراث و شجره خانوادگی با خانواده همچون با پهنه‌ی قدرت و حکومت برخورد می‌کنند، میل اروتیک و بی‌پروا اجرا ولی هر چند تاب مقابله علیه سرحدات زمین را ندارد ولی زیر پای مناسبات خانوادگی را لق می‌کند.

خواستگاری به مدد بازی‌های خوب و ریتم مناسب اجرایی است که به قاعده‌ها، اندازه‌ها و مخاطب خود آگاه است. اجرایی فرهیخته، پیچیده و یا انتقادی نیست، ولی سنجیده‌تر و صادق‌تر از اکثر اجراهایی است که در پردیس شهرزاد به روی صحنه می‌روند.

 


* مالِ آن‌ها، برای آن‌ها
** نوعی کمدی در قرن‌های سوم و چهارم پیش از میلاد که در واکنش به کمدی کهن به وجود آمد و با فاصله گرفتن از هجو و درون‌مایه‌های سیاسی کمدی کهن، داستان‌های عاشقانه با تیپ‌های تکراری و پایانی خوش پیرنگ اصلی آن شد.

ارسال دیدگاه


خوراک آر‌اس‌اس دیدگاه‌های این صفحه خوراک آر‌اس‌اس تمامی دیدگاه‌ها