مرور اجرای «تصعید»؛ کارگردان: هما شاکری

خانه جای امنی نیست! نویسنده: حسین نیرومند

photo 2019 06 18 12 43 43
رای منتقد: 2

در اوّلین اجرای شب سوم کارناوال خشونت، دختری مقابل دوربین موبایلش نشسته و مشغول گرفتن فیلمی برای مادرش است. در ابتدا به‌نظر می‌رسد به سفری دور و دراز رفته و قرار است از طریق این مکالمه‌ی ویدئویی رفع دلتنگی کنند. امّا به تدریج متوجه می‌شویم مادر در آسایشگاهی بستری است. دختر می‌خواهد از طریق ویدئوهایی که برای او می‌فرستد به نوعی مادرش را عذاب دهد و  از او انتقام بگیرد.

تقریبا هیچ نوری صحنه خالی را روشن نمی‌کند. تصاویری که دختر با موبایلش ضبط می‌کند روی پرده‌ پروجکت می‌شوند. از این طریق تصویری درشت‌ از دختر می‌بینیم و از نظر احساسی بیشتر به او نزدیک می‌شویم. چهره‌ی غمگین و افسرده‌ی دختر با چشم‌هایی که گوشه‌شان به پایین متمایل‌اند تأثیر زیادی در دریافت افسردگی ناشی از فقدان مادر و خشونتی که بر او اعمال شده دارد. خانه‌ برای دختر جای امنی نیست. مادر در آسایشگاه بستری شده و پدر هم او را ترک کرده است. با اینکه خودش می‌گوید: «اینجا رو دوست دارم چون ساکته» امّا در مرحله‌ی حادّی از روان‌پریشی به سر می‌برد و قصد دارد از طریق زخم‌زبان‌هایی که در ویدئو به مادرش می‌زند بار سنگین فقدان را قابل تحمل کند.

«تصعید» دست روی نوعی از خشونت می‌گذارد که به انواع مختلف در هر خانه‌ای پیدا می‌شود. هرچند در این اجرا نوع حاد آن مطرح است امّا می‌توان ردپای خشونت خانگی را در روابط بین اعضای خانواده در مناسبات مختلف کالبدشکافی کرد. مادری که گُه خودش را فرزندی تصور می‌کند که زاییده است و حتا ارج و قرب بیشتری برای آن‌ها نسبت به دخترش قائل می‌شود را شاید نتوان به راحتی به خشونت‌های رایج خانوادگی تعمیم داد ولی از طریق آن می‌توان وارد لایه‌هایی از روابط خانوادگی و خشونت‌های ناشی از آن‌ها شد که در بیشتر مواقع پنهان نگاه داشته می‌شوند. خشونت‌هایی که در قالب‌های مختلف از احترام به والدین و فرزندان گرفته تا روابط زناشویی، خود را توجیه می‌کنند. 

تصعید فرآیندی شیمیایی است که در آن جامد بدون عبور از حالت مایع به گاز تبدیل می‌شود. معین برای آن «بالا رفتن» و «صعود کردن» را در نظر گرفته است. استخراج هر دو معنی از اجرا به‌نظر غیرممکن می‌رسد. آیا اجرا می‌خواسته از طریق آن به مرگ اشاره‌ای ضمنی داشته باشد؟ در «تصعید» می‌توان شبح مرگ را در خانه‌ای که دختر دوربین‌اش را در آن می‌چرخاند تا از وسایل نامرئی فیلم بگیرد، احساس کرد. دختر با لباس مشکی رنگش در قامت فرشته‌ی مرگ درآمده تا مادرش را برای خشونت‌هایش مجازات کند. همان مسیری که مادرش طی کرده است. دختر وارد چرخه‌ی خشونت شده و واقعیت دارد اگر بگوییم گریز از آن نه ناممکن که به سختی امکان‌پذیر است.

«تصعید» همانند دیگر اجراهای کارناوال خشونت به مقدار زیادی وابسته به متن است و این مسأله نقطه‌ ضعف مشترک تمام اجراها به شمار می‌آید. از عناصر صحنه جز کم و زیاد شدن نور یا استفاده از پرده استفاده‌ی دیگری نمی‌شود. هرچند در تصعید پرده کارکرد درستی دارد امّا همچنان جای خالی دیگر عناصر به چشم می‌خورد. جدای از این موضوع شخصیت‌پردازی و بازی بازیگر قابل اعتنا است و اجرا تا حدود زیادی توانسته خشونت مدنظرش را در طول اجرا بازگو کند.

ارسال دیدگاه


خوراک آر‌اس‌اس دیدگاه‌های این صفحه خوراک آر‌اس‌اس تمامی دیدگاه‌ها